Ruta zwyczajna – zastosowanie i wskazania

Liście, ziele, a także młode pączki ruty zwyczajnej są uznanym i cennym surowcem farmaceutycznym służącym do przyrządzania leków stymulujących apetyt, przeciwrobaczycowych, odtruwających, wzmacniających i podawanych w schorzeniach przewodu pokarmowego. Ziele ruty może być stosowane doustnie w stanach skurczowych dróg żółciowych, a także zastoju żółci. Wskazane jest przy wzdęciach i bólach brzucha. Pomocniczo wykorzystywane jest w leczeniu miażdżycy i nadmiernej przepuszczalności naczyń krwionośnych. Zalecane jest także w nadciśnieniu tętniczym i schorzeniach neurologicznych. Ruta zwyczajna używana była również w zaburzeniach miesiączkowania, jednakże jej nadmiar może wywołać obfite krwawienia. W związku z tym powinna być zażywana ostrożnie. Zewnętrznie ruta stosowana jest w chorobach skóry i chorobach reumatycznych. Zmniejsza opuchliznę, dlatego wykorzystywana jest w terapii skręceń i zwichnięć. Zalecana jest także w formie okładów na bóle zębów, głowy i uszu. Ruta zwyczajna znalazła również zastosowanie w przemyśle kosmetycznym. Napary z ruty działają przeciwstarzeniowo i rozjaśniająco na cerę. Stosowana jest w pomocniczym leczeniu bielactwa i łuszczycy. Zapobiega także powstawaniu pajączków i poprawia kondycję skóry skłonnej do podrażnień. Kąpiele z dodatkiem ruty działają odprężająco. W kuchni ruta stosowana jest jako przyprawa do serów, sałatek i mięs oraz dodatek do gorzkich wódek i likierów. Dodatkowo odstrasza koty i jest używana w biologicznej ochronie roślin.

Ziele ruty znane było już w starożytności. Roślina wskazana była przede wszystkim jako środek moczopędny i rozkurczający. W niektórych częściach świata podawana jest jako środek poronny, jednakże odnotowywano przypadki śmiertelne wśród kobiet, którym podano rutę w tym celu. Rucie przypisywano także właściwości magiczne. Wierzono, że miała moc odwracania czarów i odpędzania wszelkiego zła. Była także symbolem dziewictwa. W związku z tym panna młoda często miała na głowie wianek z ruty, który po nocy poślubnej był palony. W średniowieczu zaś wierzono, że ruta wabi mężczyzn, dlatego dziewczęta, które chciały wyjść szybko za mąż, nosiły wianki uplecione z tej rośliny.

Ruta zwyczajna – działanie, właściwości, skład

Ziele ruty bogate jest w kumaryny, takie jak: furanokumaryny typu psoralenu (psoralen, bergapten, ksantotoksyna, izopimpinelina, rutaryna, izoimperatoryna), piranokumaryny (ksantyletyna), hydroksykumaryny (umbeliferon) oraz metoksykumaryny (herniaryna). W skład ziela wchodzą również alkaloidy, takie jak: alkaloidy chinolinowe (graweolina), furochinolinowe (skimianina, dyktamnina, kokusagina) oraz akrydynowe (rutakrydon, rutalina). Ponadto w składzie rośliny znajdują się lignany, olejki eteryczne i flawonoidy, głównie rutozyd. Związki czynne wykazują działanie rozkurczające na mięśnie gładkie obwodowych naczyń krwionośnych, dróg moczowych oraz żółciowych. Działają także słabo uspokajająco. Ziele wzmacnia ściany naczyń włosowatych dzięki obecności rutozydu. Powoduje zmniejszenie ich przepuszczalności i kruchości.